ناصر الدين شاه قاجار
27
سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى )
ميرزا على خان امين الدوله : 3 - مرگ جيران تجريشى ( فروغ السلطنه ) « در اين سفر يك علت از مزاج سلطنت رفع و كرمهاى ديگر ريشهء دولت را گرفت كه فساد آن در آتيه معلوم مىشود . فروغ السلطنه بيمار ، به تهران برگشت و وفات يافت و اين واقعه براى فراغ شاه و انسداد باب رحمت از لطايف غيبيه شمرده مىشد ، اما در عبور از نواحى گروس يكى از خدمهء حرم كه بهجاى فروغ السلطنه در دل پادشاه مكانتى يافته بود دختركى زبيده نام زشت و يتيم را كه قسمتى از بدنش در كودكى سوخته و التيام پذيرفته چنانكه در قراى گروس عادت است به ثمن بخس 40 و دراهم معدود خريدارى كرد و به عنوان ترحم به خدمتكاران سپرد ، همين كنيزك [ امين اقدس بعدى ] به ياد داشته باشيم تا در جاى خود نموده شود كه براى سلطنت چه علت لازم و مرضى مبرم شد . » 41 عبد الله مستوفى : 4 - واقعهء قتل حاجى مبارك به دستور ناصر الدين شاه « اما واقعه حاجى مبارك كه من با يك واسطه ( آقاى موسى رئيس ) از غلامحسين خان صديق السلطنه ، زيندارباشى ناصر الدين شاه ، در اينجا ذكر مىكنم ، اين است كه شاه بعد از صدارت ميرزا آقا خان از تهران به قم مىرفت كه از آنجا از راه همدان ، به كردستان و از آنجا به تبريز برود . در منزل حوض سلطان ، دوم منزل تهران به قم ، اردو زده بود . سراپردههاى شاه در مسافرت داراى دو قسمت بود ، كه يكى مخصوص حرمخانه و ديگرى به بيرونى تخصيص داشت و بىاين دو قسمت حياطى از تجير مىساختند كه فاصله بين بيرون و اندرون باشد . اول شبها كه هواى آزاد مطلوب بود ، بخصوص در فصل گرما ، اين حياط اكثر محل توقف شاه واقع مىگشت ، سرشب ، شاه در اين حياط فاصلهء بين بيرون و اندرون نشسته بود ، جمعى از درباريان هم شرفياب بودند ، شاه به عادت خود زودتر به قسمت حرمخانه رفت كه شام بخورد و راحت كند ، ولى درباريها كه خيال